Arquivo do blog

OS LIBROS ARDEN MAL. Manuel Rivas

oslibrosA cidade que le,lema de promoción cultural na nosa cidade, apareceu en forma de cartaces e proxectos de animación e achegamento á lectura hai un par de anos, pero tamén foi unha das referencias que desapareceron do noso antigo escudo histórico. Di Manuel Rivas en Os libros arden mal que no vello escudo da Coruña figuraba un libro aberto ao pé da torre e que daba medida da grande importancia da cultura e da lectura no noso lugar, onde tanto o faro como a caveira do xigante Xerión, acoutaban a nosa historia. Co tempo e cos avatares da historia ese libro desapareceu e, con el, outros moitos máis, os libros palpables e reais. Ardidos, queimados, expoliadas as bibliotecas e, por tanto, ceifados os camiños da cultura dunha xeración secuestrada e incerta.

Os libros arden mal, pero arden e con este auto de fe da Falanxe en pleno agosto do 36, a queima cruel e desapiadada, queimáronse as raíces do pensamento e da formación futura.

Con esa fotografía das pías fumegantes de libros, da queima vixiada polos falanxistas, armados e co brazo en alto, Rivas comeza unha novela polifónica, poliédrica, que crea un mosaico de memoria xunto coa xente e os tixolos da cidade, recanto a recanto toda Coruña vai tomando unha voz de séculos que declarao seu auxe e a súa caída.

Cando un grupo de mozas e mozos republicanos van debullando as súas historias e entrelazándoas, asistimos á reconstrucción dunha cidade e o seu desenvolvemento a través dunha guerra que pasou de refilón para uns e de cheo para outros, prantexando a reconstrución da esperanza e da formación dos plans de futuro a través do medo, da fuxida, da emigración, da volta ao pasado.

O expolio das bibliotecas públicas e dos ateneos culturais e das coleccións privadas –como a de Casares Quiroga, na rúa de Panadeiras- constitúe a grande metáfora que é a espiña dorsal de OS LIBROS ARDEN MAL, a queima do futuro e das posibilidades dos novos, a desaparición de toda referencia para o pensamento, a formación e promoción das vindeiras xeracións tras da postguerra, caídas na involución e o retroceso cara ao que cada guerra nos leva –ou nos devolve-, no banzo primeiro da inxustiza e da incerteza que veñen da ignorancia forzada.

Polca o gaiteiro enterrador, o cantante Terranova, a misteira Olinda e a súa filla lavandeira e clarividente Ó, os boxeadores Arturo da Silva e o Hércules do Papaigaio, amigos que se crían na cultura das ruelas da antiga pescadaría, van dando testemuña dos anos previos á guerra, da placidez e os recursos que se atopan na liberdade e de cómo se destrúen todos os camiños e as unións cando estoupa a guerra, a caza, como di un dos protagonistas, que a guerra se convirte nalgúns lugares nunha auténtica caza.

No bando contrario, en non querendo falar de vencedores e vencidos, un censor que odia tanto os libros como lle fascinan, un xuíz co degoro de atopar a Biblia de Borrow pero tamén de destacar por riba de canto se lle poña diante, a súa muller, Chelo Vidal, unha pintora que reflicte o espírito de traballo e de sacrificio das mulleres pero tamén encarna a idea de liberdade e progreso. E, entrementres, personaxes reais que conforman os ganduxos deste lenzo, o ditador de corpo presente, o pintor Urbano Lugrís, Sada, cos seus “atentados” de pinturas no Azor, o ideólogo nazi Carl Schimdt, e o grande prexudicado do cambio de tercio, o perseguido até o expolio e a aniquilación do seu nome e a súa sombra: Santiago Casares Quiroga.

Novela dura pero fluida, novela río de seu, traza con rapidez unha senda que aos de aquí nos fascina e nos atrapa polo efecto espello que provoca a identificación para o lector se se presinte no que se narra. Recoñecemos os lugares, sóannos os nombres e as anecdotas, ás veces voltas a enlear polo tempo, máis cargadas de tintas e de esaxeración, pero recentes aínda no noso patrimonio intanxible.

Curioso ver como os aparentemente inconexos capítulos iniciais nos levan até unha confluencia no auto da queima, todos os protagonistas xiran arredor do lugar das follas ardendo e do fume, dalgún xeito chegaron alí para ollar, para doerse ou tratar de rescatar unha ínfima memoria, o olor das páxinas queimadas grabado para sempre no narís, os libros como despoxos de animais mortos, e alguén que recoñece unha capa coñecida, que arrisca a punta dos dedos nas brazas, que fica luxado co tisne, pero que aínda sabe que os libros arden mal, pero que nos fan vivir e que nos salvan.

 

manuel_rivas

OS LIBROS ARDEN MAL É UNHA DAS NOVELAS GALEGAS MÁIS PREMIADAS DE TODOS OS TEMPOS:

MANUEL RIVAS na wikipedia http://gl.wikipedia.org/wiki/Manuel_Rivas

Manuel Rivas en El poder de la palabra http://www.epdlp.com/escritor.php?id=2214

Día Mundial del Teatro

Tal día como hoxe, dende 1961 festexase o Día Mundial del Teatro. Cada ano lese a mensaxe dun dramaturgo importante e este ano tocoulle a Dario Fo. Na nosa comunidade coincide coa entrega dos premios María Casares. Será o presidente da Asociación de Escritores en Lingua Galega, Cesareo Sánchez Iglesias, o encargado de ler o manifesto do teatro galego. Esto é o que adelantou do seu discurso:

“El teatro es testigo y actor-activista de la realidad cultural y social de Galicia. Es una disciplina empapada del alma colectiva”

Dende as bibliotecas municipais queremos animarvos á  lectura do teatro. Atoparedes dende Shakespeare ata Yasmina Reza, pasando por Manuel Lourenzo ou Alonso de Santos…

As miñas recomendacións personais son: La barca sin pescador de Alejandro Casona donde o diaño propon voltarlle as riquezas a un arruinado empresario no canto de que éste cometa un crimen e así poder quedarse coa súa alma. Comenza cunha cita de Chateubriand:

“En el más remoto confín de la China vive un Mandarín

inmensamente rico, al que nunca hemos visto y del cual ni siquiera

hemos oído hablar. Si pudiéramos heredar su fortuna, y para

hacerle morir bastara con apretar un botón sin que nadie lo supiese,

¿quién de nosotros no apretaría ese botón?”

A fiestra valdeira de Rafael Dieste é outra das recomendacións onde, en tono de traxi-comedia, falase dos mariñeiros, da pobreza,  da loita dun home pola defensa da súa identidade:

¿Queredes aportar as vosas recomendacións?

YA NO PISA LA TIERRA TU REY

Moitas veces reflexionamos sobre o sentido que ten un clube de lectura, xente de plurais procedencias e gustos, niveis culturais e aspiracións, que nos xuntamos apretadamente arredor do mesmo título, imposto por non sei qué criterio. Sabemos de antemán que non chegaremos a uniformidades, a conclusións, que despois de dúas horas os temas derivarán cara aos nosos aspectos persoais, que se perderá o espírito primeiro, que pesará máis o non que o si e que ás veces o libro quedará a medias como un bocado esquecido.

Pero logo, pese ao si e o non, resta o descubrimento, e dámoslle resposta ao para qué. Para descubrir.

Principalmente estamos nun clube deste estilo para sair da casa, para ler, para xuntármonos, para coñecer xente, para isto ou para aquilo, pero o que nos une, por riba das calidades e das cualidades lectoras é o descubrimento.

Penso que eu me apuntaría a un clube de lectura porque alongaría os meus brazos para poder chegar aos andeis aos que por min mesma nunca chegaría, que daría atopado libros, autoras e autores, textos e capas que eu soa non, nunca. Que o marketing deslúmbranos até cegarnos, que moitas veces non podemos pasar máis aló dos andeis publicitarios, que funcionan como barricadas de best-sellers que non nos deixan ir máis alá. E entón chega, o descubrimento. Alguén de quen nunca temos escoitado falar, e os nosos reparos, a anti-intrepidez.

No caso de Cristina Sánchez-Andrade (Compostela, 1968) era o absoluto descoñecemento, ninguén, ningún de nós a escoitara nunca. Achegámonos a ela por sabela da casa –ese apelido- e polo fantástico título YA NO PISA LA TIERRA TU REY. O resultado: descolocados totalmente polo achádego non podemos entender que non se lle dea o coñecemento suficiente a esta autora que bebe do realismo máxico de raíces cunqueirianas pero tamén influída polo vido de alénmar.

A novela, máis un conto que se alonga até declinar e esluirse, ten unha estrutura complexa e incerta formalmente que atenta contra as bases estándar do relato.

Narradores plurais, personaxes crípticos e múltiples, monxas que actúan como un corifeo, ausencia de espazo e tempo, chiscadelas a coordenadas galegas, unha linguaxe sinestésica e cargada de acertados galeguismos que nos van atrapando pouco a pouco.

A forma vai collendo altura sobre o contido para abranguer moitos elementos estilísticos nunha trama simple: un pazo e un convento, un marqués, unha abadesa e unhas novicias –vinte ou máis- que actúan e falan e doen como unha soa. Un matrimonio concertado cunha misteriosa dama para evitar que o galo asalte as galiñas choutando por riba das tapias. As alegorías, a soidade grupal, a perda da liberdade, a perda da identidade esluida no interior dun grupo, a interdependencia…

O relato vai despuntando cara a todos os puntos cardinais, pero non conclúe en ningunha parte, bríndanos pasaxes excelentes, e unha técnica impecable para destacar a retórica. Onomatopeias galeguizadas, sinestesia da máis pura, descripcións animalizadas que perfilan personaxes incriblemente estraños pero próximos ao lector, brillantez e frescura máximas nesta historia de lealdades e traizóns, de espazos pechados e liberdades, de rostros agochados e olladas múltiples, de monxas, abadesas, marqueses e lacaios, novicias lavandeiras, negras, grandes, pequenas e contestatarias que, as veces, semella que non leva ao lector cara a ningures, pero coa convicción de que percorrer ese camiño, só polo feito de ver o que acontece e como se vai contando, paga a pena.

 

 

Futuro imperfecto de Xulia Alonso

En el club de lectura de Os Rosales, Café con libros, comenzamos el curso con un bloque que hemos llamado “Nuestras escritoras del s. XXI”, y tenemos el enorme placer de empezar con Xulia Alonso Díaz y su Futuro imperfecto.

La obra

Es el relato de una experiencia en la que los hilos del amor se entrecruzan con la amenaza de la muerte. La necesidad de acercarse a la vida con máxima intensidad es el punto de partida de la historia autobiográfica que Xulia Alonso teje en Futuro imperfecto.

Con estilo directo, la autora cuenta la historia de su amor por Nico y la experiencia de su pérdida. Xulia Alonso repasa en primera persona su vida, partiendo de la dolorosa pérdida de su compañero debido al SIDA. Futuro imperfecto contiene una historia de amor y una advertencia. Es el testimonio de una superviviente.

Es también una visión de los años 80, de los primeros universitarios en busca de libertades personales, de esperanzas y de paraísos ficticios, como el que parecía prometer el mundo de las drogas.

Es un canto al amor con letras mayúsculas, al amor de pareja, de amistad, de los padres, de los hermanos, de los hijos…

La autora

Xulia Alonso Díaz nace en A Rúa (Ourense) en el año 1961. Cursa estudios de bachillerato y COU en el Colegio Paulo VI de su pueblo natal y en el año 1979 se traslada a Santiago de Compostela para iniciar la carrera de Psicología.

A principios del año 1981 empieza a trabajar en la Xunta de Galicia como auxiliar administrativo, donde desarrolla su actividad laboral hasta septiembre de 2008, momento en que por motivos de salud se aparta del mundo laboral.

El descubrimiento a principios de los años 80 del mundo de las drogas y su adicción a la heroína durante tres años -superada en 1985- dejan una huella indeleble que marca su futuro: el VIH.

Futuro imperfecto es la primera novela de esta autora.

Novidades en galego nos vindeiros meses

Xerais publicará máis de 30 novidades impresas, nos eidos da edición literaria, infantil e xuvenil e referencia. Entre eles estará un groso Dicionario xurídico galego, coeditado coa SXPL e Rexurga; unha novidosa Xeografía de Galicia de máis de medio milleiro de paxinas; un volume doutras tantas que reúne todos os contos de Manuel Rivas ou as novidades narrativas de Agustín Fernández Paz, Fran Alonso, Pere Tobaruela,Luís Rei Núñez, María Xosé Queizán e Xavier Queipo co seu agardadísimo Extramunde, Premio Xerais de novela.

A Editorial Galaxia tirará en breve do prelo Laura no deserto, o regreso de Antón Riveiro Coello, e Contos da terra da tarde, de Bieito Iglesias.
Estas apostas literarias completan, no eido narrativo, o importante capítulo de traducións dos clásicos contemporáneos que vén sendo seña identitaria do selo editorial dende hai moito tempo. Así, na primeira semana de outubro sairá ao mercado a terceira entrega de 1Q84, de Haruki Murakami. Igualmente, continuaremos coas traducións da obra do Nobel turco Orhan Pamuk con O libro negro. Recentes, aínda, as publicacións de A verdade sobre Marie, de Jean-Philippe Toussaint, e C, de Tom McCarthy.

Rinoceronte
aposta por formatos electrónicos coa presentación dunha colección de audiolibros en formato CD, con títulos como Seda de Alessandro Baricco ou A casa de Mango Street de Sandra Cisneros.