Arquivo do blog

El mar (John Banville)

Recojo el testigo de Emma como coordinadora del club de lectura de la Biblioteca de Monte Alto y  aunque ha puesto el listón muy alto, intentaré continuar su estupenda labor. Me consta que mis compañeros de lectura la echan en falta pero me he sentido muy bien acogida. Desde aquí os doy las gracias.

banville-el-mar

Nos hemos zambullido en “El mar” de John Banville hasta llegar a la costa de Irlanda para descubrir el peculiar estílo de este escritor con “doble personalidad” cuyo alter ego Benjamin Black lo ha hecho famoso, también dentro del género negro, con su detective Quirke (al que pronto veremos en la gran pantalla).

La lectura de “El mar” ha agradado a unos y resultado dura para otros pero a ninguno nos ha dejado fríos. No es una prosa sencilla la de Banville y la estructura de la novela requiere cierta concentración por parte del lector pero es un pequeño esfuerzo que vale la pena.

Max Morden, historiador de arte recientemente viudo, regresa al pueblo costero de los veranos de su infancia con la intención de escribir un libro sobre el pintor Pierre Bonnard. Allí recordará sus primeros escarceos amorosos de adolescente, la trágica enfermedad de su esposa y diferentes episodios que han marcado todas las etapas de su vida.

Con magnífica precisión, Banville describe los olores, el color y las sensaciones que percibe el protagonista a través de imágenes que vienen y van, arrastrando recuedos que, como las olas de el mar, se repiten incesantemente.

Sensaciones, color, imágenes, arte, mar, pintura.. Son palabras que se repiten constatemente en este libro así que hemos decido visitar el Museo de Belas Artes.

Imagen

 

Imagen

O retrato de Dorian Gray. Oscar Wilde

O Club de Lectura da Biblioteca de Monte Alto comenza unha nova lectura cun clásico. É curioso o efecto de reler un libro despois de moito tempo. Revisitar os recordos e reenganchar todo o que quedou desatrapado no tempo, comprobar como o recordo foi avariando a memoria, deformando as imaxes e os contidos, facendo unha nova versión do que realmente foi. Idealizar, disque se chama esta confusión do vivido e do pensado.

É recomendable tamén este xogo de memoria, o de revisitar o pasado de cando en vez. Volver moitos anos despois a unha lectura de xuventude, cantos máis anos mellor, por ver como sobreviviu na nosa idealización e onde fica o que pervive.

O retrato de Dorian Gray serviunos para facer este experimento. Primeiro tratando de espertar todas as sensacións durmidas que deixou o libro que limos sendo adolescentes lectores, polo xeral, e todos coincidindo no básico: a historia dun home que vendeu a súa alma por non envellecer.

Desde os quince, os vinte anos, máis ou menos, de cada quen que leu esta obra e deixou pasar outros moitos, rescatamos esta idea primordial e tratamos de ver se tras a súa redescuberta a sensación era a mesma.

Curioso ver o envellecer dun libro cuxo protagonista non se fai vello nunca…

Oscar Wilde (Dublín 1854- París 1900) fixo da súa única novela un retrato da boa sociedade

O retrato de Dorian Grey é unha excusa para un retrato máis pormenorizado e a maior escala dunha sociedade que busca a beleza e o benestar como algo valiosísimo pero inútil. Reflexo da arte e nunca imitación da vida, a beleza –e arte, porén- serán algo preciado pero inútil.victoriana, os costumes, o xogos das afinidades electivas e das apariencias, as poses de salón e os espellismos sociais, a refinación e a afectación como modelo de conducta, a falsa moralidade e, por detrás diso, socialmente convido, a malformación moral, o vezo.

Deste xeito, por riba da historia do home novo retratado que estanca a súa idade no momento de máxima aceptación pola apariencia de virtude e boa conduta que transmite o seu aspecto –o retratado e o real-, a historia é unha loita de contrarios, o universo a balancearse entre as dualidades: o vezo e a vertude, a fidelidade e a traizón, o ben e o bal, o amor e u odio.

A beleza por riba da moralidade e das convencións sociais lánzanos, a través de numerosas disertacións e preguntas retóricas de Wilde, que se reflicte no personaxe ladino de Lord Henry Wotton, unha busca da nosa propia posición con respecto ás evolucións do carácter de Dorian, que pasa de ser un rapaz inocente a un home pagado de si mesmo e máis tarde de conduta atroz en base á adulación social.

A adulación do cadro, a fidelidade do retrato co orixinal, pasará a ser a aceptación cos ollos pechados da bondade do propio Dorian e a permisividade que virá logo desa aceptación. Ademais, os consellos de Wotton, quen ve no propio Dorian o lenzo en branco no que poder pintar as súas frustracións, van deformando interiormente ao xoven, conducíndoo, sempre agochado por unha face benévola e inocente, a un mundo de inmoralidade e crime cada vez maior e sen remorsos. Mentres, na escuridade do faiado, o cadro vai deformando o seu aspecto, co paso do tempo e dos actos terribles do seu modelo, sendo testemuño e copia fiel da desintegración da súa alma.

Unha novela pola que pasaron cen anos e pasarán outros máis sen que se deforme o seu sentido e o seu pouso. Sobre a que pasaron nesta ocasión, vinte e máis anos da súa lectura e volvemos atopar un novo senso no que noutrora foi unha lectura recomendada para os novos pero na que o adulto achará sensacións primeiras e frescas. Porque Dorian, un dos dous Dorian, o de pel ou o de lenzo, non murcha nunca.

Dublineses de James Joyce

De Dublineses poden dicirse mil cousas diferentes e todas serán verdade. Dicir, por exemplo, que Dublín é a auténtica protagonista dos quince relatos de Joyce e, tamén, que os personaxes, do primeiro ao último, sen tocarse entre sí dun a outro conto, forman unha unidade case novelesca.

O Dublin de James Joyce

O Dublin de James Joyce

Pódese dicir tamén que aínda que medra como un ser vivo, nacendo no primeiro relato, desenvolvéndose a través da infancia e da adolescencia nos seguintes, madurando en idade a través de cada protagonista dublinés, morre estancándose no último pero tamén é circular, volve ás súas raíces e comeza a través da morte a rexenerarse, como se rexenera unha cidade con mortes e nacementos cada día.

Dublineses de James Joyce

Dublineses de James Joyce

Pódese dicir que case un século despois (publicouse en 1914) este Dublín e aquel Dublín son a mesma cidade porque a parálise e o estancamento do que fala James Joyce é algo intrínseco do seu pobo, tal que a insularidade, tal que o carácter nórdico, tal que o frío e a chuvia irlandeses.

A través destes quince relatos a infancia, a adolescencia, a adultez e o outono da vida van perfilando o comportamento da cidade e tamén ao revés, ésta vai enmarcando o carácter de cada quen. Os nenos que xogan na rúa e de pronto descubren a realidade da doenza e da morte ou o amor e o sexo, a muller que escolle entre o sometemento e a vontade propia, a liberdade ou o matrimonio, a relixión, o alcoholismo, o determinismo de certa raza, certa situación, certa época, definíndose como algo centrípeto do lugar.

Achegarse a James Joyce (Dublín, 1882-Zurich, 1941) é recomendable facelo a través do seu retrato dublinés. A súa prosa cínica é unha representación absolutamente gráfica das xentes do seu redor, unha mostra de cada estrato da sociedade na que viviu e na que observou cada vezo ou gralla que despois descomporía para afianzar miúdos personaxes impecables que un século máis tarde seguen vivo e imperturbables até rematar na apoteose de Ulises (1922) case pensando en que todo o anterior non deixou de ser un ensaio argumental e de tipos, unha montaxe da tramoia de todo o que viría despois. Algúns mesmo xa pululan por estas páxinas case vinte a nos antes.

Abríndose e pechándose coa morte, cada un dos retratos dublineses é o que Joyce chamaría unha “epifanía”, unha pequena revelación moi íntima dunha verdade suxerida que se volve explícita de pronto. Un chispazo de luz, algo moi próximo á revelación. Desde a propia conciencia de clase até a culpa, a desintegración e os remorsos, pasando pola frustración e a inmobilidade, todos os dublineses destas páxinas conclúen no desafiuzamento; nunca conseguirán nada diferente do que o destino lles deparou, móvanse para onde se movan a parálise –de movementos ou de intencionalidade- deterá o seu progreso.

Este será o leit motiv do autor quen definiu este conxunto de relatos cunha finalidade concreta: “A miña intención era escribir un capítulo da historia moral do meu país e escollín Dublín para escenificala, porque esa cidade parecíame o centro da parálise”.

Impecable na factura, inspirador en cada liña, divertido e grotesco a un tempo, Dublineses non só é un marabilloso conxunto de relatos, senón un manual de estilo onde aínda se miran moitos escritores. “Os mortos”, o último dos relatos, case cualificado como unha novela curta dentro do libro, segue a ser un dos contos en lingua inglesa máis importante de todos os tempos e un colofón perfecto para estas estampas de Dublín.