Author Archives: María Ferreiro

Fahrenheit 451 de Ray Bradbury

Imos falar da novela máis terrorífica para os amantes dos libros.

Nos anos 50 do século XX, o marco da guerra fría, con Stalin, McCarthy e a cacería de comunistas por EEUU, Ray Bradbury escribe unha novela na que se abordan temas como a censura, a paranoia social, as denuncias, a liberdade, a cultura e a desaparición dos libros.

Nesta obra, sen dúbida una das mellores de Bradbury, os bombeiros son o eixe maligno da historia, son o dictador dun futuro opresor, onde, irónicamente, traballan para provocar incendios no canto de apagalos. Porque a súa misión é buscar libros e queimalos. Si é necesario, ata as casas que os gardan coa persoa que hai dentro. Son pirómanos da cultura. Xa que os libros están prohibidos porque fan pensar, co cal impídennos a felicidade, nun mundo onde hai que ser feliz por forza.

Pero Farenheit 451 é, antes que crítica social, unha obra literaria, onde acompañamos ao bombeiro Guy Montag que, sen entender a razón e case sen darse conta, comeza a roubar algúns dos libros que debe queimar – porque é o modelo de ser humano que nace con curiosidade polas cousas – e os oculta na casa que comparte coa súa esposa Mildred, unha deprimida e consumista cidadá desa sociedade, xa incapaz de recordar como se coñeceron.

E a partir de aí, como xa imaxinan, comeza toda a aventura, que é inesquecible e aterradora. É aterradora porque sabemos que esta historia, desgraciadamente, existe, segue e seguirá existindo, porque cando o ser humano queda inerme, ser débil é a pose por natureza, e ser invadidos pola ignorancia é a única saída posible.

Pero sempre haberá persoas como Montag, que posúe interese polo que lle rodea e élle inevitable preguntarse polas cousas que sustentan a súa vida. Para el,  é imposible negarse a ir ata o fin do mundo para conseguir o que busca: a verdade, ou polo menos o seu parte de verdade. É o bombeiro que si quere pensar.

Bradbury acertou como un visionario nesta novela, onde a xente vive encerrada nas súas casas, onde hai enormes televisións que aportan só distracción básica e calquera cousa que distraia o pensamento e faga non pensar. Tamén nos fala co corazón nas mans, xestando esa gran ironía que é escribir precisamente o que para el mesmo sería o maior dos horrores: A destrución da escritura.

A idea final de Fahrenheit 451, que non lles vou a contar, é quizá a mellor demostración de amor entre lector e literatura que se escribiu no último século. Todo isto nunha estrutura clásica en tres actos, e con forma de aventura. Non se pode dar máis, hai que quitarse o chapeu e poñela entre as obras mestras.

Está dispoñible na túa biblioteca e tamén para préstamo virtual en GaliciaLe.

EL SOL DESNUDO, de Isaac Asimov

Nestes días de illamento entre persoas e onde pararse para falar na rúa soa a pecado, non hai nada como unha novela que nos presenta unha sociedade onde a xente ten noxo de estar en grupo, tocarse entre si e nin sequera desexa verse de preto… a menos que sexa por hologramas. Se ademais hai un asasinato por medio e unha estrutura semellante ás novelas de Agatha Christie, onde o lector recibe todos os datos nos primeiros capítulos para que teña a oportunidade de resolver o crime antes do final, entón temos unha ben amalgamada historia de misterio e estudo social.

Asimov pertence, e pódese dicir que lidera, á era clásica da Ciencia Ficción americana, que vai dos 50 aos 70, e esta é unha das súas novelas máis peculiares e entre as máis coñecidas na súa prolífica carreira, que pertence ás súas historias de robots, que xunto coa saga da Fundación son as súas obras máis destacables.

Todo empeza cando ocorre un asasinato no planeta Solaria, unha colonia humana onde só viven 20.000 persoas solitarias, afastadas unhas doutras por amplos espazos e servidas por un exército multitudinario de robots parcos en palabras, que fan as tarefas rutineiras, mentres os solarianos dedícanse nos seus enormes latifundios á enxeñería robótica, a arte abstracta e ao deseño dos seus descendentes, de maneira que non teñan que xuntarse para o asqueroso e repulsivo acto de reproducirse. Todos os solarianos desde que nacen son criados, educados e mantidos por solícitos robots. O contacto social con outros humanos é visto con profundo desprezo, tinguido dun silencioso medo que chega ao noxo.

Así que cando ocorre un asasinato, xorde unha verdadeira conmoción. Porque non puido ser un dos millóns de robots do planeta, xa que nunca infrinxen as tres leis da robótica, a primeira das cales prohibe matar humanos. Así que tivo que ser un solariano, por absurdo que pareza.

 

Para resolver este inconcibible misterio chegan desde a primitiva e promiscua nai Terra, chea de xente que se toca, fala de preto e ata se bica, o detective Elijah Baley e o seu compañeiro robot R. Daneel Olivaw, que comezarán unha ardua investigación entre os distantes e esquivos solarianos.

Pero o Sol Espido non é só unha novela de crime e misterio nun mundo futurista, ou máis ben, alternativo á Terra. Nesta novela, Asimov deixa ao carón a súa probada habilidade para ofrecer entretemento e aventura espacial, propio a Ciencia Ficción americana da súa época, e pásase ao estudo dunha sociedade humana tecnificada, ata o extremo de abandonar o contacto social e adorar o illamento autista dos seus membros como cume e meta da civilización.

Máis dunha vez o lector poderá facer inquietantes paralelos entre os illados solarianos e o noso momento actual, e non só me refiro á pandemia.

Pero á parte de todo isto, a novela tamén é unha historia de amor, única e orixinal na literatura, entre un personaxe agorafóbico, que non soporta os amplos exteriores de Solaria, e outro obsesivo-compulsivo, que non soporta ser tocado, os cales protagonizan unha das escenas finais máis logradas da historia da ciencia ficción.

Verán como é difícil de esquecer a frase que dá orixe ao título:

“Viu como os seus raios bañaban ata o último recuncho da cidade, os raios do sol espido”

A novela podédela atopar fisicamente nas nosas bibliotecas e tamén en formato dixital na plataforma de GaliciaLe.

 

Trilogía de la primera ley Joe Abercrombie

Nestes tempos de virus que nos obrigaron a soportar un longo peche entre as paredes de nosas fogares, non hai nada mellor para desafogarse do confinamento que unha boa saga de fantasía que nos leve de viaxe polas terras doutros mundos e realidades. Ademais, que mellor remedio contra o aburrimento que unha historia como a que nos propón Joe Abercrombie: rechea de ironía intelixente, humor con sublime escuridade, personaxes de frases inesquecibles e un realismo cru, adulto e repleto de xiros inesperados.

A Joe Abercrombie comparóuselle co famoso George R. R.Martin de Xogo de Tronos, pero o único que une a escritura de ambos é o ambiente fantástico das súas historias, porque Abercrombie é un escritor máis centrado en evolución dos personaxes, que son poucos e selectos, que nas conspiracións políticas e intrigas palaciegas con múltiples actores e complicadas tramas de Martin.

O argumento desta triloxía, en principio, é bastante clásico para unha novela de fantasía. Móstranos varios reinos enfrontados no “Círculo do Mundo”, formado por un arquipélago moi similar en culturas á Europa renacentista, cuxo centro é a illa de Midderland, con clara inspiración na Inglaterra isabelina, pero cunha Inquisición moi española. No seu capital, Adua, acabaranse xuntando para unha expedición un pequeno grupo de personaxes que tamén son os típicos das novelas de fantasía: o mago, o aprendiz, o novo cabaleiro, o bárbaro e a guerreira. Este grupo levará a cabo unha longa expedición que cambiará as vidas da maioría deles e doutros poucos personaxes, que non viaxan, pero son igual de importantes na trama, que comeza lenta, en pendente, centrada en cada un deles, pero que logo se vai desenvolvendo en vertixinosa espiral, ata chegar a un final épico e, á vez, terriblemente humano na súa conclusión.

Non tenta deixar un bo sabor na boca do lector, non é unha historia que busque o final feliz, pero é un sabor perdurable e fai que, ao final, todas esas lecturas que criamos de recheo, teñan sentido de maneira esmagadora. Con gran mestría, Abercrombie converte a estes clásicos arquetipos da fantasía (o mago, o cabaleiro, o bárbaro e varios viláns en loita continua) en perfectos antihéroes. Ningún se salva de vicios: son egoístas, vaidosos, autocompasivos, resentidos e, a maioría, bastante parvos. Aínda que, para mérito do autor, máis dun acabe caendo simpático, porque acabas comprendendo o motivo das súas accións. Todos son uns estupendos perdedores que sempre se dan de bruzos contra a realidade.

O foco na historia está en como a maioría dos personaxes tentan cambiar, por que non conseguen facelo e as lamentables consecuencias que se derivan diso. Aínda que as tramas se engarcen en algo maior (historias épicas, profecías, conflitos milenarios…) ao final o que interesa a Abercrombie non é unha reflexión sobre os grandes temas, senón sobre a condición humana. Isto funciona tan ben que é capaz de soster toda a primeira novela, A Voz das Espadas, na que non pasa case nada. É pura presentación psicolóxica de personaxes. Axuda moito que o autor é un mestre da narración e do diálogo. Dous partes de calquera historia fantástica ou novela en xeral que son difíciles de emparellar. Pero a súa pluma non ten problema de fluidez, notándose unha clara melloría ao longo dos volumes ata o terceiro, que é o mellor escrito nunha triloxía de gran nivel xeral.

 

l

Así que viaxen polo fantástico mundo renacentista con toques viquingos e turcos da Primeira Lei, escoiten os pensamentos autocompasivos e irónicos do tullido inquisidor Glokta, observen as mañas maquiavélicas do Primeiro dos Magos, a vinganza encarnada en Maijlin, a sinxeleza intelixente do bárbaro Logan e o egoísmo baleiro do cabaleiro Jezal dan Luthar, mentres os Homes do Norte cantan cancións dos seus heroes ao redor de fogueiras e os morenos gurkos do sur estrañan estender a fe do seu deus por todo o Círculo do Mundo.

 

Alejandro Carneiro