Falemos das nosas escritoras e das nosas bibliotecarias: lecturas compartidas polo Dia da Muller


No Día Internacional da Muller as Bibliotecas Municipais da Coruña colaboramos coa Casa-Museo Emilia Pardo Bazán no acto que terá lugar hoxe ás 11 da mañá “Falemos das nosas escritoras. Lectura compartida” e no que estades todos convidados.

Lecturas compartidas no Dia Internacional da Muller na Casa Museo Emilia Pardo Bazan

Lecturas compartidas no Dia Internacional da Muller na Casa Museo Emilia Pardo Bazan

A finalidade da actividade é tecer un fío condutor entre autoras, mulleres ligadas ao eido cultural-ecucativo-científico e mulleres que participan nos clubs de lectura da Coruña.

Por iso o noso particular homenaxe ás mulleres, as bibliotecas, as bibliotecarias e as lectoras, e tomamos a palabra a John Steinbeck que dicía que:

 “Polo groso da capa de po que cubre o lomo dos libros dunha biblioteca pública pódese medirse a cultura dun pobo”

Tamén a nosa admirada Virginia Wolf decía que:

A lectura dos libros parece curiosamente operar os nosos sentidos en cataratas; despois de lelos vemos con máis intensidade; o mundo aparenta que foi despexado do velo que o cubría e cobrou unha vida maís intensa”

O feito de pensar en que a lectura dende unha perspectiva de xénero é un fenómeno relativamente novo, aínda que desenvolto sobre un principio clásico: As mulleres lían menos que os homes debido a razóns sociolóxicas diversas e o que lían eran libros relixioso ou de cabalerías. Sen embargo, dende os testimonios iconográficos nace a sospeita de que: as prácticas lectoras das mulleres poderían ser máis ricas do que atestigan os cómputos das bibliotecas e dos destimonios dos escritores da época

Mulleres lendo na Biblioteca Everett

Mulleres lendo na Biblioteca Everett

Un exemplo claro témonolo no “Quixote” onde aparecen continuamente mulleres que saben leer e escribir: Dorotea, Zoraida, Marcela, La Duquesa etc e mulleres que len e sobre todo literatura de ficción, como indica o feito de que ninguna muller cervantina se mostre interesada pola lectura dos libros relixiosos.

Platexamos unha cuestión onde estaban as mulleres que non adoptaban unha actitude sumisa, resignadora senón que eran mulleres verdadeiramente libres? A respota é “Lendo ou escribindo”

A herdanza desde mulleres con inquietudes, loitadoras, con coraxe e verdadeiramente libres témolas hoxe aquí, todas vos, as nosas bibliotecarias, as nosas lectoras representadas nos nosos clubes de lectura.

E desa cultura do pobo, a do noso pobo á que facía referencia Steinbeck fíxose gracias a persoas coma vos, compañeiras a gracias as miles de mulleres que diariamente veñen as nosas bibliotecas y que están excelentemente representadas hoxe equí.

A lectura é un almácigo de ideas, e ideais políticos, sociais, económicos e relixiosos…. Moitas das veces, as ideas contidas nos libros son un desafío para o orden establecido; por iso as lectoras de tódolos tempos valéronse dos libros para loitar contra a inxustiza, o abuso do poder, o despeito de castigos tremebundos e bibliotecas reducidas a cenizas

No caso da nosa profesión, a de bibliotecaria resulta ser un oficio fortemente feminizado e deste xeito a muller contribuiu a conservar, administrar e ordenalas e traballar con e para as persoas que as usan, ben acudindo á propia biblioteca ou entrando en contacto coa bibliotecaria.

A nosa profesión considerouse como un dos poucos reductos nos que a muller podía traballar fora do casa, e non se equivocan quenes pensan, xa que aínda hoxe non hai máis que entrar nunha biblioteca o nunha facultad de Biblioteconomía para confirmarse este feito, a presenxa femenina e mayoritaria

Sen embargo, só hai que voltar a vista un pouco atrás, para darmos conta de que esta situación dase dende fai menos de 100 anos e por tanto incluso para acceder ás profesións “fememinas” tívose que percorrer un longo camiño. Foi no século XIX cando se feminizou a profesión bibliotecaria coa democratización da lectura pública. Se ben é certo que anteiormente ó século XIX a figura do persoal de bibliotecas era un bibliotecario erudito e primaban as bibliotecas privadas en detrimento das públicas

En 1761 foi cando se redactan as “Constitucións da Real Biblioteca dispostas por Don Juan de Santander, su bibliotecario Mayor”, as mulleres no só podía traballar en ela, cousa normal nesa época, senón que nin sequera podía consultar os seus fondos.

Non será ata 1913 cando ingrese a primeira muller no Corpo Facultativo de Arquiveiros, Bibliotecarios e Arqueólogos. Ángela García Rives estará na Biblioteca Jovellanos de Xijón, sendo destinada á BN ó ano seguinte. Tiveron que pasar 77 anos para que unha muller chegara a dirixir a institución, fue Alicia Girón García, directora de la BN entre 1990-91.

A primeira escola de bibliotecarios creouse en Estados Unidos e era de bibliotecarias, dirixida a mulleres. En España en 1915 Eugenio de Ors creou a primeira Escola de Bibliotecarias de Barcelona.

Escola de Bibliotecarias de Barcelona

Escola de Bibliotecarias de Barcelona

E todos estos cánones de muller loitadora, verdadeiramente libre, escritora, lectora están representados por Dona Emilia Pardo Bazán, quen era consciente da desigualdade posición do home e da muller incluso dentro do matrimonio, feito que influeu na rutura do seu propio. E ela mesma reflexiona:

¿Sería pensable que unha muller prohibira o seu home exercer a sua profsión e que este obedecera?

A resposta encontrouna no seu propio entorno, non ten nada máis que repasar a serie de libros de lectura destinado a educación das nenas, todos propoñían un modelo de muller sumisa e obediente. Este modelo será o que ela mesma ofrezca no desenlace do seu conto “La dama joven”, posiblemente para axustarse ós usos sociais e non levanta máis polémica que xa houbera con La cuestión palpitante”.

La dama joven de Emilia pardo Bazan

La dama joven de Emilia pardo Bazan

Ahora ben, donda Emilia interiorizará a súa propia experencia, vivirá as consecuencias que lle aportaron, observará as desigualdadedes, que non por ley ou por ortodoxia relixiosa senón pola forza da costume imperarán na sociedade e que se propondrá denuncialas coa súa pluma.

Posted on 8 Marzo, 2013, in Efemérides, Escritores and tagged , , . Bookmark the permalink. 2 Comentarios.

  1. Enrique Pereira Gago

    Participé en el acto. Fue agradable, reivindicativo sin extridencias y entrañable. Felicidades a las organizadoras.

    • Bibliotecas Municipales de A Coruña

      Muchas gracias Enrique, por tu permanente presencia y disponibilidad para todo aquello que reivindica la lectura!

Deixar unha resposta

introduce os teu datos ou preme nunha das iconas:

Logotipo de WordPress.com

Estás a comentar desde a túa conta de WordPress.com. Sair /  Cambiar )

Google+ photo

Estás a comentar desde a túa conta de Google+. Sair /  Cambiar )

Twitter picture

Estás a comentar desde a túa conta de Twitter. Sair /  Cambiar )

Facebook photo

Estás a comentar desde a túa conta de Facebook. Sair /  Cambiar )

Conectando a %s

%d bloggers like this: